Teren farmy fotowoltaicznej nie jest jednorodnym stanowiskiem. Pod panelami, przy ich krawędziach i w przestrzeniach między rzędami mogą występować różnice w nasłonecznieniu, temperaturze oraz rozkładzie wody opadowej. Z tego powodu roślinność na farmach fotowoltaicznych może rozwijać się inaczej w poszczególnych częściach tej samej instalacji.
Badania Zhenyina Baia i współautorów wykazały, że położenie względem modułów PV może wiązać się ze zmianami produktywności roślin, składu zbiorowisk roślinnych oraz mikroorganizmów glebowych. Autorzy zwracają uwagę m.in. na znaczenie zmienionego rozkładu opadów wokół konstrukcji. Wyników nie należy jednak przenosić bezpośrednio na każdą farmę – efekt zależy od lokalnego klimatu, gleby oraz konstrukcji instalacji.
Co daje odpowiednio dobrana roślinność na terenach PV?
Dobór roślinności powinien łączyć wymagania siedliskowe z potrzebami technicznymi instalacji. Specjalistyczne mieszanki nasion na farmy fotowoltaiczne mogą zawierać odpowiednio dobrane trawy, rośliny zielne i gatunki kwitnące. Skład powinien uwzględniać m.in. wysokość roślin, warunki świetlne, rodzaj gleby i planowany sposób koszenia.
- Pozwala zagospodarować powierzchnię między panelami – roślinność tworzy trwałą okrywę terenu zamiast pozostawiania odkrytej gleby.
- Może być dopasowana do różnych warunków świetlnych – inne stanowiska występują pod modułami, a inne w otwartych międzyrzędziach.
- Umożliwia wykorzystanie roślin kwitnących – odpowiednio dobrane gatunki mogą dostarczać zasobów kwiatowych dla owadów.
- Pozwala kontrolować wysokość roślinności – istotną dla dostępu serwisowego i funkcjonowania instalacji.
- Może ograniczyć potrzebę tworzenia jednolitego, intensywnie koszonego trawnika – jeżeli sposób prowadzenia terenu na to pozwala.
W trzyletnim doświadczeniu Jamesa McCalla i współautorów na trzech dużych instalacjach PV w Minnesocie testowano osiem mieszanek nasiennych. Spośród 101 wysianych gatunków 68 stwierdzono później na powierzchniach badawczych, co pokazuje, że odpowiednio dobrana roślinność może skutecznie ustanawiać się również w obrębie farm fotowoltaicznych.
Czy łąka kwietna sprawdzi się między panelami fotowoltaicznymi?
Łąka kwietna na farmie fotowoltaicznej może być jednym ze sposobów zagospodarowania części powierzchni, ale nie każda standardowa mieszanka będzie odpowiednia. Przy wyborze należy uwzględnić wysokość roślin, tolerancję częściowego zacienienia, warunki wodne, długość kwitnienia oraz wymagania dotyczące późniejszego utrzymania. Badanie przeprowadzone przez Hollie Blaydes i współautorów na 15 parkach fotowoltaicznych w Anglii wykazało, że liczebność i bogactwo badanych grup zapylaczy zależały zarówno od zasobów kwiatowych występujących na terenie instalacji, jak i od otaczającego krajobrazu. W trakcie badań odnotowano 1397 osobników należących do analizowanych grup zapylaczy oraz co najmniej 30 gatunków. Bogactwo gatunkowe roślin kwitnących było jedną z najważniejszych cech samego terenu farmy związanych z występowaniem zapylaczy.
Ważne: wyniki badań nie oznaczają, że samo wysianie kwiatów automatycznie zwiększa bioróżnorodność. Znaczenie mają skład roślinności, sposób jej utrzymania oraz otoczenie konkretnej farmy.
Jakie rośliny badano pod i między panelami fotowoltaicznymi?
Nie istnieje jedna uniwersalna lista roślin, które będą równie dobrze rosły pod panelami na każdej farmie PV. Badania terenowe prowadzone w Europie i USA pokazują jednak, że część traw i roślin zielnych potrafi funkcjonować w warunkach częściowego zacienienia, podczas gdy inne wyraźnie lepiej rozwijają się w jaśniejszych przestrzeniach między rzędami. To przemawia za stosowaniem zróżnicowanych mieszanek nasion, zawierających gatunki o różnych wymaganiach świetlnych.
| Gatunek | Gdzie badano | Co zaobserwowano? |
|---|
| Krwawnik pospolity – Achillea millefolium | Wielka Brytania, farma PV | Bardzo interesujący wynik: ok. 20% pokrycia pod panelami, 18% między nimi i 10% na powierzchni kontrolnej. |
| Tymotka łąkowa – Phleum pratense | Wielka Brytania, farma PV | Występowała zarówno pod panelami, jak i między nimi; 15% pokrycia pod panelami i 21% w międzyrzędziach. |
| Wiechlina – Poa spp. | Wielka Brytania, farma PV | Największe pokrycie stwierdzono właśnie pod panelami – ok. 41%, wobec 20% między panelami. |
| Kostrzewa czerwona – Festuca rubra | Wielka Brytania, farma PV | Utrzymywała się pod panelami; pokrycie było zbliżone do powierzchni kontrolnej. |
| Koniczyna biała – Trifolium repens | Wielka Brytania; Oregon; Niemcy | W brytyjskim badaniu dobrze występowała na terenach otwartych i między panelami, ale nie pod najbardziej zacienioną częścią modułów. Była też składnikiem mieszanek testowanych w Oregonie i Niemczech. |
| Komonica zwyczajna – Lotus corniculatus | Wielka Brytania; Oregon | W Wielkiej Brytanii osiągała ok. 10% pokrycia między panelami, ale nie została stwierdzona bezpośrednio pod nimi. Testowana również w mieszance pastwiskowej w Oregonie. |
| Babka lancetowata – Plantago lanceolata | Wielka Brytania; Oregon | Lepiej radziła sobie w miejscach z większą ilością światła. W Oregonie była częścią mieszanki testowanej w różnych strefach zacienienia instalacji PV. |
| Życica trwała – Lolium perenne | Oregon; Niemcy | Badana jako składnik mieszanek. W Oregonie mieszanka dobrze plonowała w strefach umiarkowanie zacienionych, słabiej w najciemniejszej strefie pod modułami. |
| Kupkówka pospolita – Dactylis glomerata | Oregon; Niemcy | Składnik mieszanek testowanych w systemach agrivoltaicznych; mieszanki utrzymywały produkcję w strefach umiarkowanego zacienienia. |
| Cykoria podróżnik – Cichorium intybus | Oregon, USA | Testowana w mieszance pastwiskowej pomiędzy i częściowo pod modułami PV przez dwa sezony. Najsilniejsze zacienienie ograniczało plon całej mieszanki. |
| Koniczyna łąkowa – Trifolium pratense | Heggelbach, Niemcy | Składnik wielogatunkowej mieszanki trawiasto-koniczynowej. Pod instalacją obserwowano zwiększoną wysokość i powierzchnię liści całej mieszanki. |
| Lucerna siewna – Medicago sativa | Niemcy; Kolorado | W Niemczech była składnikiem mieszanki trawiasto-koniczynowej; w Kolorado występowała również w roślinności pod instalacją PV. |
| Stokłosa bezostna – Bromus inermis | Kolorado, USA | Jeden z najlepiej udokumentowanych gatunków. Przy ok. 28% światła dostępnego pod panelami zachowywała podobną maksymalną intensywność fotosyntezy jak rośliny z bardziej nasłonecznionych stanowisk. |
| Rudbekia owłosiona – Rudbeckia hirta | Minnesota, USA – 3 farmy PV | Jeden z najczęściej obserwowanych gatunków spośród 101 wysianych w doświadczeniu. Ustanawiała się w obrębie instalacji PV. |
| Elymus canadensis | Minnesota, USA – 3 farmy PV | Należał do gatunków najczęściej obserwowanych po wysiewie mieszanek pod i między panelami. |
Ważne: nie wszystkie wymienione gatunki były w doświadczeniach oceniane osobno. W badaniach z Oregonu i Niemiec część z nich występowała w wielogatunkowych mieszankach, dlatego wyników całej mieszanki nie należy przedstawiać jako udowodnionej reakcji pojedynczego gatunku.
Badania wykorzystane do zestawienia
Armstrong A., Ostle N.J., Whitaker J. (2016) – badanie roślinności bezpośrednio pod panelami, między rzędami i poza instalacją w Wielkiej Brytanii.
Solar park microclimate and vegetation management effects on grassland carbon cycling
McCall J. i in. (2024) – trzy farmy fotowoltaiczne w Minnesocie; 101 wysianych gatunków, z których po trzech latach stwierdzono 68. Autorzy wskazali 20 najczęściej obserwowanych gatunków jako potencjalny punkt wyjścia do projektowania mieszanek PV.
Little Prairie Under the Panel – pełne badanie
Dazaea A. i in. (2025) – Oregon, USA; mieszanka zawierająca Lolium perenne, Dactylis glomerata, Trifolium repens, Lotus corniculatus, Cichorium intybus i Plantago lanceolata. Produkcja była wyraźnie mniejsza w najbardziej zacienionej strefie, natomiast kilka stref o umiarkowanym zacienieniu dawało podobne plony.
Badanie mieszanek pastwiskowych w instalacji PV – Frontiers
Sturchio M.A. i in. (2024) – Kolorado, USA; szczegółowe badanie Bromus inermis. Maksymalna fotosynteza nie różniła się istotnie pomiędzy roślinami otrzymującymi prawie pełne światło a tymi rosnącymi pod panelami przy około 28% pełnego nasłonecznienia.
Solar arrays create novel environments that uniquely alter plant responses
Weselek A. i in. (2021) – Heggelbach, Niemcy; dwuletnie badanie systemu agrivoltaicznego. Mieszanka trawiasto-koniczynowa zawierała m.in. Lolium perenne, Dactylis glomerata, Phleum pratense, Poa pratensis, Medicago sativa, Trifolium pratense i Trifolium repens. Jej dwuletni średni plon był około 6,5% niższy pod instalacją, ale rośliny wykazywały reakcje adaptacyjne, m.in. większą wysokość i powierzchnię liści.
Badanie Agrivoltaic system impacts on microclimate and yield
Specjalistyczne mieszanki nasion łąk kwietnych na farmy fotowoltaiczne
Przy większych inwestycjach warto rozważać specjalistyczne mieszanki nasion łąk kwietnych dedykowane na tereny farm fotowoltaicznych (PV), których skład uwzględnia wymagania techniczne instalacji oraz lokalne warunki siedliskowe. W zależności od miejsca można łączyć niskie trawy z wybranymi roślinami zielnymi i kwitnącymi, zwracając uwagę na ich wysokość, tempo wzrostu, okres kwitnienia oraz tolerancję częściowego zacienienia.
Jak zaplanować wysiew na farmie fotowoltaicznej?
Przed wyborem mieszanki warto sprawdzić przede wszystkim rodzaj gleby, stopień zacienienia, wysokość dolnej krawędzi modułów, szerokość międzyrzędzi i sposób późniejszego utrzymania terenu. Mieszanki nasion łąk kwietnych na tereny PV nie powinny utrudniać prac serwisowych ani zasłaniać elementów instalacji. Dobrym rozwiązaniem może być uniwersalna mieszanka nasion przeznaczona na farmy fotowoltaiczne, łącząca gatunki dobrze radzące sobie w miejscach częściowo zacienionych z roślinami przeznaczonymi do bardziej nasłonecznionych przestrzeni między panelami. Dzięki temu jedna kompozycja może być stosowana na zróżnicowanej powierzchni farmy, bez konieczności osobnego dobierania mieszanek do każdej strefy.
Jeżeli jednym z założeń zagospodarowania jest obecność roślin kwitnących, warto, aby mieszanka zawierała gatunki o zróżnicowanych terminach kwitnienia, a jednocześnie możliwe do utrzymania w przyjętym systemie koszenia. Tak skomponowana mieszanka łąkowa pod i między panele fotowoltaiczne może łączyć wymagania techniczne instalacji z bardziej zróżnicowanym charakterem roślinności. W ofercie TORAF znajduje się specjalistyczna mieszanka opracowana z myślą o obsiewie zarówno powierzchni pod panelami, jak i przestrzeni między rzędami instalacji PV. Jej skład obejmuje gatunki dobrane pod kątem zróżnicowanych warunków świetlnych występujących na farmach fotowoltaicznych. Więcej o zakładaniu łąki kwietnej na farmie PV piszemy tu – Jak założyć i utrzymać łąkę kwietną na farmie fotowoltaicznej?
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Co można wysiać pod panelami fotowoltaicznymi?
Nie ma jednej uniwersalnej mieszanki dla wszystkich instalacji. Dobór gatunków powinien uwzględniać między innymi ilość światła, glebę, dostępność wody, wysokość paneli, zakładaną wysokość roślinności oraz sposób późniejszego utrzymania.
Czy warto wysiewać kwiaty na farmach fotowoltaicznych?
Badania wskazują, że obecność odpowiednich zasobów kwiatowych może mieć znaczenie dla owadów zapylających. Sam wysiew nie gwarantuje jednak konkretnego efektu ekologicznego – istotne są skład mieszanki, sposób utrzymania oraz otoczenie farmy.
Jak często kosić roślinność między panelami?
Nie istnieje jeden termin właściwy dla wszystkich obiektów. Harmonogram koszenia powinien uwzględniać bezpieczeństwo i eksploatację instalacji, tempo wzrostu roślin oraz cele przyjęte dla danego terenu.
🇬🇧 English:
Research shows that vegetation on photovoltaic farms should be selected according to the light, water and technical conditions of the installation. As a producer of flower meadows for solar farms, TORAF creates mixtures that take into account plant height, partial shade, mowing methods and the presence of flowering species.
🇩🇪 German:
Studien zeigen, dass die Vegetation auf Photovoltaik-Freiflächenanlagen an die Licht-, Wasser- und technischen Bedingungen der Anlage angepasst werden sollte. Als Hersteller von Blumenwiesen für Solarparks entwickelt TORAF Mischungen, die Pflanzenhöhe, Halbschatten, Mahd und blühende Arten berücksichtigen.
RU Русский
Исследования показывают, что растительность на солнечных электростанциях следует подбирать с учетом освещенности, водных условий и технических особенностей установки. Как производитель цветочных лугов для солнечных электростанций, TORAF создает смеси с учетом высоты растений, полутени, режима кошения и цветущих видов.
🇪🇸 Español:
Los estudios muestran que la vegetación de los parques fotovoltaicos debe seleccionarse según las condiciones de luz, humedad y los requisitos técnicos de la instalación. Como productor de praderas floridas para parques solares, TORAF crea mezclas adaptadas a la altura de las plantas, la sombra parcial, la siega y la presencia de especies florales.
🇨🇿 Czech:
Výzkumy ukazují, že vegetace na fotovoltaických elektrárnách by měla být vybírána podle světelných, vodních a technických podmínek instalace. Jako výrobce květnatých luk pro solární elektrárny vytváří TORAF směsi s ohledem na výšku rostlin, polostín, způsob sečení a zastoupení kvetoucích druhů.
🇱🇹 Lithuanian:
Výzkumy ukazují, že vegetace na fotovoltaických elektrárnách by měla být vybírána podle světelných, vodních a technických podmínek instalace. Jako výrobce květnatých luk pro solární elektrárny vytváří TORAF směsi s ohledem na výšku rostlin, polostín, způsob sečení a zastoupení kvetoucích druhů.
🇱🇻 Latvian:
Pētījumi liecina, ka veģetācija saules elektrostacijās jāizvēlas atbilstoši apgaismojuma, mitruma un iekārtas tehniskajiem apstākļiem. Kā ziedošo pļavu ražotājs saules parkiem TORAF veido maisījumus, ņemot vērā augu augstumu, daļēju noēnojumu, pļaušanas veidu un ziedošo sugu klātbūtni.
🇭🇺 Hungarian:
A kutatások szerint a napelemparkok növényzetét a fény-, víz- és műszaki adottságokhoz kell igazítani. A TORAF, mint napelemparkokhoz való virágos rétek gyártója, olyan keverékeket állít össze, amelyek figyelembe veszik a növénymagasságot, a félárnyékot, a kaszálás módját és a virágzó fajokat.
Podobał Ci się ten wpis? To świetnie! Mamy ich więcej – zajrzyj na nasz blog i przekonaj się sam!
Jak założyć i utrzymać łąkę kwietną na farmie fotowoltaicznej?
Łąka kwietna na farmie fotowoltaicznej – od czego zacząć? Założenie łąki kwietnej na farmie fotowoltaicznej wymaga nieco innego podejścia niż wysiew mieszanki na otwartym terenie.
Roślinność na farmach fotowoltaicznych – co pokazują badania?
Jak roślinność funkcjonuje na farmach fotowoltaicznych? Teren farmy fotowoltaicznej nie jest jednorodnym stanowiskiem. Pod panelami, przy ich krawędziach i w przestrzeniach między rzędami mogą występować
Łąka kwietna jesienią – jak dobrać mieszankę do stanowiska?
Sierpień to dobry moment na planowanie jesiennej łąki Jesienna łąka kwietna zaczyna się wcześniej niż sam wysiew. W połowie sierpnia warto już wybrać stanowisko, sprawdzić
